The Red Turtle, tekenfilm als poëzie

The Red Turtle, de eerste lange animatie van Michael Dudok de Wit is een grote hit in Nederland en wordt nu al gezien als een meesterwerk binnen de anime. Anime is de Japanse naam voor animation en wordt buiten Japan gebruikt om de Japanse tekenfilm aan te duiden. Anime is een wereld op zich, heeft miljoenen die-hard-fans, verzamelaars, en bevat vele genres en verschillende stijlen van tekenen. Manga is misschien wel de meeste bekende anime.

Studio Ghibli

Michael Dudok de Wit won een Oscar voor zijn korte tekenfilm Father and Daughter (2000). Kort daarna kreeg hij een mailtje uit Japan “Wij houden van uw korte film”. De wereldberoemde Japanse Ghibli-studio (1985), thuishaven van de animatiemeesters Hayao Miyazaki (Spirited Away) en Isao Takahata (Grave of the Fireflies) vroeg Dudok de Wit een lange tekenfilm voor hen te maken. Het duurde dagen om te beseffen wat dat zou betekenen. Met The Red Turtle is Michael Dudok de Wit de eerste niet-Japanner die voor de studio een animatie heeft mogen maken. Het is hun eerste internationale coproductie ooit. Een Godsgeschenk; Ghibli staat namelijk bekend om haar prachtige tekenfilms en wordt geroemd om haar superieure kwaliteit. Slechts een handvol Japanse grootmeesters mogen tekenfilms regisseren voor Ghibli. De naam Ghibli is afgeleid van de bijnaam die de Italianen gaven aan de vliegtuigen waarmee ze in de Tweede Wereldoorlog verkenningsvluchten boven de Sahara uitvoerden. Deze naam is weer afgeleid van de Lybische woestijnwind die van zuid naar noord waait. De reden waarom deze naam werd gekozen is omdat ze met de studio de wind uit een andere hoek door de anime-industrie wilden laten blazen.

Wonderschoon en volstrekt uniek

In The Red Turtle spoelt een onbekende man aan op een onbewoond tropisch eiland. De kijker weet eigenlijk niets van de man. In ieder geval doet hij wanhopige pogingen om weg te komen van het eiland. Telkens als hij wil ontsnappen wordt hij tegengehouden door een rode zeeschildpad. Er wordt geen woord gesproken in de 80 minuten durende film en de man blijft onbekend. Echter, het geheel verveeld geen moment. Sterker nog The Red Turtle is meeslepend, wonderschoon en volstrekt uniek. De film is een betoverende metafoor over de cyclus van het leven. De vervagende grenzen tussen leven en dood, mens en dier, fictie en non-fictie maakt de film een magisch realistisch document. The Red Turtle zit vol emotie en detail. Let vooral op het geluid van een naderende stortbui, de levensechte bewegingen die de wind het hoge gras laat vloeien als golven in een vloedlijn, of de verwoesting die een tsunami aanricht. Bij Michael Dudok de Wit draait alles om licht en schaduw. De werkelijkheid moet levensecht nagebootst worden.

Animatie als stijlvorm

The Red Turtle is een film die aan geen enkele andere film doet denken, zo bijzonder. Er is geen eenduidige interpretatie, maar wel een nadrukkelijk aanwezige stijl en de kracht van de herhaling zit in het visuele verwerkt, zonder woorden. In de poëzie draait alles om taal en woordkeuze en ondanks dat er geen enkel woord is gebruikt in The Red Turtle zou ik het bellettrie willen noemen. Deze film is pure poëzie en zit boordevol mooie, originele en treffende beelden. Zoals een tekenfilm van Disney kan ontroeren en je hart raakt, raakt een anime van Ghibli je ziel. Deze tekenfilms hebben diepere betekenissen en gaan over de mysteries van het leven. Vergeet Disney en omarm de pareltjes van Ghibli.

De schoonheid van perfectie

Michael Dudok de Wit is een perfectionist waar Japanse animatiemakers trots op mogen zijn. Als westerling moest hij in de Ghibli-stijl tekenen en de Japanse cultuur en haar manier van denken goed begrijpen. Acceptatie van leven en dood is een belangrijk onderdeel van de Japanse cultuur. Schoonheid en respect voor de natuur speelt een grote rol in de films van Ghibli. Zo ook in The Red Turtle waar eigenlijk alles draait om de natuur. Zij is wonderschoon maar ook meedogenloos en destructief. Op het eiland lijkt tijd niet te bestaan. Er is alleen de cyclus van schaduw en licht, leven en dood. De enige niet Japanner die van studio Ghibli de kans heeft gekregen om een tekenfilm te maken heeft zijn eerste lange animatie afgeleverd. Zelf is hij nooit volledig tevreden en na het eindresultaat wil hij het liefst nog een beetje schaven en bijkleuren. Maar iedereen die deze animatie heeft gezien kan concluderen dat hij trots mag zijn met het eindresultaat.
Ik ben benieuwd hoe de film in Japan is ontvangen.