Review The Shape of Water

The Shape of Water is een visueel betoverend sprookje over de ongrijpbaarheid van liefde. Een liefde die niet uiterlijk bepaald is, en vormen aanneemt die we niet kunnen begrijpen: óók de vorm van water. Winnaar van onder meer de Oscar voor de beste film 2017!

Een bizar sprookje

Guillermo del Toro kan als geen ander in zijn films elementen van horror en poëzie met elkaar vermengen tot een bizar sprookje. De Mexicaanse filmmaker heeft zijn fascinatie voor monsters ook nooit onder stoelen of banken gestoken. Al zijn films dragen hierbij onmiskenbaar Del Toro’s handtekening, maar er zijn er drie die volgens de regisseur zelf erbovenuit steken. Ten eerste was daar de Spaanse gothic horror ‘Devil’s Backbone’ uit 2001, ten tweede de eveneens Spaanse fantasy dramafilm ‘Pan’s Labyrinth’ uit 2006 en ten derde het Engelstalige ‘The Shape of Water’ uit 2017.

Met deze laatste film valt de Mexicaanse cineast duidelijk in de prijzen. Vier (van de zeven) Golden Globes, de Gouden Leeuw in Venetië en onlangs won de film de Oscar voor de beste film . Daarnaast won de dertien keer genomineerde film in de categorieën beste regisseur, beste soundtrack en beste vormgeving. Al die lofuitingen zijn wat mij betreft geheel terecht. ‘The Shape of Water’ is een wonderschoon juweel te noemen. Maar wel eentje met lugubere trekjes! Zoals het Del Toro betaamd.

The Shape of Water

Niet van deze wereld

‘The Shape of Water’ is een sprookje dat eigenlijk niet van deze wereld is. De film speelt zich af tijdens de Koude Oorlog in Amerika, de krampachtige vroege jaren zestig van de vorige eeuw. Een periode waarin de Russen steevast de vijand waren, er neergekeken werd op de zwarte gemeenschap en er een taboe rustte op homoseksualiteit. Deze thema’s worden via de personages knap verweven in het verhaal.

Elisa (een sterke Sally Hawkins) heeft een baantje in de nachtschoonmaakploeg bij een verborgen en zwaarbeveiligd overheidslaboratorium. Ze kan niet praten en moet zich redden met gebarentaal. Buurman Giles (Richard Jenkins), oudere homoseksueel-in-de-kast, brengt nog wat ontspanning. Hij is zijn werk als affichetekenaar recent kwijtgeraakt en slijt zijn dagen met het kijken naar klassieke musicals en gifgroene gebakjes eten bij de lunchroom van de man op wie hij heimelijk verliefd is. Elisa leeft, net als hij, vrij geïsoleerd. Ze zijn beiden eenzaam, maar niet alleen.

The Shape of Water

Elisa’s leven verandert voor altijd als zij en collega Zelda (een hilarische Octavia Spencer) een geheim experiment ontdekken. Bij haar eerste kennismaking met dit geheime waterwezen (geïnspireerd op het monster in de klassieke horrorfilm ‘The Creature from the Black Lagoon’ uit 1954 en gespeeld door Doug Jones) hebben de twee meteen een klik. Elisa moet echter op haar hoede zijn. Want de duivelse overheidsagent Richard Strickland (een ouderwets vileine Michael Shannon), de ontdekker van het wezen, heeft heel andere plannen. Ook Dr. Robert Hoffstetler (Michael Stuhlbarg), een marinebioloog met een dubbele agenda, heeft buitengewone interesse in het waterwezen. Samen met Giles, en later ook Zelda, verzint Elisa een plan om haar nieuwe vriend uit de handen van Strickland en de zijnen te redden.

Performance

Sally Hawkins heeft als Elisa een zeer knappe performance neergezet! Del Toro heeft de rol dan ook speciaal voor haar geschreven. Hawkins heeft een bepaalde aantrekkingskracht, een onconventionele schoonheid. Ze oogt vaak wat wereldvreemd en kwetsbaar en laat dat in deze rol nu net zó mooi uitkomen. En hoe knap is het om je te uiten zonder woorden, stem of intonatie, maar puur met mimiek, gezichtsuitdrukkingen en uitstraling (dit geldt in feite ook voor Jones als het waterwezen). Ook hij, gestoken in een schitterend gedetailleerd rubberen pak, ontroert. Dit waterwezen is misschien wel het meest memorabele filmmonster van de afgelopen jaren. Een briljante combinatie van moderne computereffecten en artistiek vakmanschap!

The Shape of Water

Overigens levert de complete cast fantastisch werk af, met Jenkins (Giles) en Spencer (Zelda) als de twee personages die stevig met beide benen op de grond staan en daardoor voorkomen dat de film te veel doorslaat in het magische. Shannons Strickland lijkt een eenzijdig onaangenaam figuur, maar ook zijn personage is gelaagder dan je op het eerste gezicht zou denken. Stuhlbarg doet als de geheimzinnige Dr. Hoffstetler niet onder voor de rest.

Conclusie

‘The Shape of Water’ is in zijn geheel een genot voor oog en oor. Del Toro tovert een tot in de puntjes verzorgd sprookjesuniversum op het scherm, waarin je je als kijker heerlijk kunt verliezen. Met een magistrale vormgeving! Helemaal in art deco uitgevoerd, perfect passend bij de vroege jaren zestig van de vorige eeuw. Elk aspect wordt tot in detail uitgewerkt. Neem bijvoorbeeld de manier waarop thema’s zoals water en de kleur groen in al hun facetten voorbijkomen. Tot aan het smerige gebakje van de lunchroom en de patserige nieuwe Cadillac van Strickland toe. Alles klopt: in het behangpapier zitten schubachtige motieven verstopt, door de groenachtige belichting lijkt de hele film zich onder water af te spelen. Terwijl de prachtige setting (Elisa woont boven een oud filmtheater) en de vele verwijzingen naar de rijke filmgeschiedenis, het plaatje compleet maken.

The Shape of Water

De film is verder op zijn mooist op de momenten dat Elisa toenadering zoekt tot het waterwezen. Een betoverend staaltje cinema die zelfs de meest cynische filmkijker zal weten in te pakken. Waarbij de regisseur altijd de focus houdt op de ontluikende vriendschap tussen Elisa en het waterwezen. En deze bovendien teder, ontwapenend en echt weet weer te geven. Iets wat ook heel knap is!

De Mexicaanse cineast gaat geloofwaardig ver in het idee dat liefde niet uiterlijk bepaald is, en vormen aanneemt die we niet kunnen begrijpen: óók de vorm van water. Liefde kan, net als water, immers vele vormen aannemen. Zeker kijken naar deze film!