Jackie

De film Jackie richt zich nu eens niet specifiek op de moord van president JFK, maar probeert vooral een antwoord te geven op de volgende vraag: hoe heeft de kersverse weduwe Jackie de periode van first lady en de laffe moord op haar man ervaren? Wat voor beeld is er van haar overgebleven? Filmmaker Pablo Larraín én actrice Natalie Portman, als (voormalig) first lady, proberen deze vraag te beantwoorden. Met deze film krijg je, wat mij betreft, een duidelijk antwoord.

Mythische status

Wie kent ze niet? President John Fitzgerald Kennedy (JFK) en zijn vrouw Jacqueline ‘Jackie’ Lee Bouvier. Er is geen echtpaar in de Amerikaanse geschiedenis dat dichterbij een officieus koningshuis komt dan zij. Nog geen drie jaar waren zij de bewoners van het Witte Huis en echt veel heeft JFK in die korte periode niet kunnen bereiken. Hij bemoeide zich onder meer met de Cuba-crisis en gaf in 1963 een historische toespraak in Berlijn, met het beroemde citaat “Ich bin ein Berliner”. Tijdens deze toespraak onderstreepte hij de steun van de Verenigde Staten aan West-Berlijn, een stad ingesloten door de Berlijnse Muur. Dat is het dan ook wel zo’n beetje.

Toch is het stel in de harten van alle Amerikanen gesloten, iets wat alleen nog maar sterker werd nadat de president tijdens een onschuldige autoparade in Dallas in november 1963 werd doodgeschoten. Na zijn dood kreeg zijn persoon, ondanks alle privéschandalen die hem troffen, een haast mythische status.

Jackie

Camelot!

Na de moord op president JFK zijn de ogen van de gehele natie gericht op één personage: voormalig first lady Jacqueline ‘Jackie’ Kennedy (een geweldige Natalie Portman). Zij moet, tijdens haar traumatische rouw, zich uiterlijk sterk houden om het land gerust te stellen. We volgen haar in de vier dagen na de moord op haar man.

Tijdens een interview met een tijdschriftjournalist creëert ze een sprookje met haar man als nobele ridder: Camelot! Dat doet ze te midden van chaos en ontzetting. Omringd door nerveuze veiligheidsmensen en adviseurs die haar onvoldoende serieus nemen en erop aandringen dat zij en haar jonge kinderen nu beter binnen kunnen blijven. Maar dat laatste kan ze nu juist niet. De erfenis, beseft ze, daar is het nú om te doen. Hoe zal men zich JFK herinneren? Als degene die de Cuba-crisis oploste, of als de president die ‘m veroorzaakte? Er is te weinig bereikt, te weinig om de 35ste president bij te zetten tussen de groten, realiseert ook Bobby Kennedy (Peter Sarsgaard) zich. De begrafenisprocessie moet dan ook even groots worden als die van Lincoln. Mét koets en paarden, dwars door Washington. Met wereldleiders, een rouwende Jackie en camera’s. Dat is de opdracht die ze zichzelf stelt, het verdriet dempend met wodka en sigaretten.

Jackie

Op afstand

Jackie is de eerste Engelstalige speelfilm van regisseur Pablo Larraín, de 40-jarige cineast die eerder een trilogie maakte over het Chili onder Pinochet: ‘Tony Manero’, ‘Post Mortem’ en ‘No’ (de laatste twee in de collectie van de bibliotheek). Grimmige films waren dat, bevolkt door personages voor wie de kijker moeilijk, soms zelfs onmogelijk empathie kan voelen.

Ook Jackie blijft op afstand, onder zijn regie. Maar nu is die afstand juist wat Jackie tot zo’n bijzondere filmervaring maakt, met als middelpunt een first lady die haar dictie en voorkomen schikt naar de gelegenheid, als een kameleon. Ze acteert, poseert en fleemt, als een klein meisje. En dan is ze weer messcherp, heersend over de conversatie: verongelijkt, koel, superieur, slim.

Jackie wordt door Larraín neergezet in een sombere, statische beeldvoering met veel close-ups. Actrice Natalie Portman heeft hard haar best gedaan om zo veel mogelijk op haar personage te lijken. Een aanpak die gemakkelijk op haar had kunnen terugslaan, maar ook een opgave die haar weinig andere opties gaf. De beeltenis van Jackie Kennedy is zó bekend dat elke afwijking ervan tot gefronste wenkbrauwen had geleid. Maar het is toch ook vooral haar uiterlijke verschijning die de mensen is bijgebleven. Juist dit eenzijdige beeld biedt kansen om ook Jackies persoonlijkheid nader in te vullen. Portman voert het echter verder door dan het nadoen van het personage. De lijzige manier van praten die de actrice demonstreert, klopt dan ook met de werkelijkheid, ook al lijkt het voor de leek misschien te vet aangezet.

Geruchtmakend interview

Onnavolgbaar is het beeld van de weduwe die in de stromende regen met haar naaldhakken het drassige, modderige zand van Arlington Cemetery betreedt op zoek naar de laatste rustplaats van haar wijlen echtgenoot. We zien hier een charmante dame met het hart op de tong, rokend en de begeleidende journalist influisterend dat sommige zaken maar beter niet op papier konden worden gezet. Maar op film kan natuurlijk alles.

Een groot deel van de film draait ook om een interview dat Jackie, een week na de dood van haar man, had met een journalist van Life-magazine Theodore H. White (Billy Crudup), al worden de journalist in kwestie, noch zijn medium in de film bij naam genoemd. Dit geruchtmakende interview wordt afgewisseld met een razendknappe montage van archief- en geënsceneerd materiaal van Jackie. De first lady geeft bijvoorbeeld in een scène de Amerikaanse pers een rondleiding door de ambtswoning. Opvallend hierbij is dat het tot in detail is uitgewerkt, waarbij vooral de vele iconische outfits van Jackie Kennedy voorbijkomen. De gehele film zien we Natalie Portman in deze outfits in de huid van de echte Jackie Kennedy kruipen. En daarbij is aan alle details gedacht!

Conclusie

Het verhaal heeft misschien niet zoveel om het lijf en het duurt ook even voor je erin komt. Je moet misschien ook even wennen aan het spel van Portman als Jackie. Pas wanneer de thematiek ernstiger wordt, met de depressie die Jackie voelde na de dood van haar man en de moeite met het moederschap die dit opleverde, komt het besef dat Portman juist een heel knappe prestatie neerzet. In Portmans gedaante is Jackie een krachtige en intelligente vrouw, met een stevige mening die niet enkel volgzaam achter haar man aanhobbelde.

Jackie is een turbulente film: springend in de tijd, opgedeeld in flarden. Met puntgaaf camerawerk; de voor Jackie nagebootste beelden uit het collectieve Amerikaanse geheugen ogen getrouw, soms tv-achtig. Ze bezitten tegelijk iets dromerigs: de zwevende camera bijvoorbeeld boven de wegscheurende open limousine in Dallas … Verder is er zeer veel aandacht voor de decors en de aankleding, met nadruk op de kostumering natuurlijk.

Het ziet er ook allemaal zó echt uit! Tel daarbij het fenomenale acteerwerk van vooral Portman op, voortreffelijk en nooit op een enkele emotie vast te pinnen: zij ís op sommige momenten gewoon Jackie! Wat mij betreft had de Oscar voor beste actrice dit jaar dus naar deze dame mogen gaan! Maar dat is altijd achteraf. Gewoon gaan zien deze film!

Jackie

Jackie is te zien in het nieuwe filmhuis in bibliotheek Stad op zaterdag 1 april, dinsdag 4 april en woensdag 5 april. Kaarten zijn hier te krijgen.