Is Hereditary de allerengste film ooit?

De horrorsensatie Hereditary is slim in de markt gezet. “De engste horrorfilm ooit” of “mensen verlaten gillend de zaal” of “uitgedeelde kotszakjes worden gebruikt”. Een goede marketingcampagne is het halve werk, zo blijkt maar weer. Kijk bijvoorbeeld naar The Blair Witch Project (1999). The Blair Witch Project had in totaal een budget van 22.000 dollar, maar bracht bijna 250 miljoen dollar op. Het is daarmee de succesvolste low-budget film ooit. Wat bijdroeg aan het succes is dat voordat de film werd uitgebracht, verhalen over de heks via usenet werden verspreid. Dit deed het realiteitsgehalte van de film stijgen. Ging het hier om echte beelden?

Toch kijken?

Nu wordt Hereditary bestempeld als de engste horrorfilm ooit. Ondanks dat ik mij heftig verzet tegen gewiekste marketeers en andere proleten, maakte de hype rondom de film mij toch nieuwsgierig. Je kunt mij per slot van rekening wakker maken voor een goede horrorfilm. Lovende recensies in onder andere de Volkskrant en het NRC Handelsblad, bevestigden mijn nieuwsgierigheid. Ik moest Hereditary zien!

In het kort …

Nadat de grootmoeder van de familie Graham overlijdt, werpt de aanwezigheid van deze weinig geliefde vrouw nog steeds een schaduw op het gezin. Vooral haar kleindochter Charlie, voor wie ze altijd al een ongewone fascinatie had, lijdt eronder. De familie zit nog midden in hun rouwproces wanneer langzaam maar zeker de afschuwelijke waarheid over hun afkomst aan het licht komt. Annie, de moeder, wordt gedwongen een duister pad in te slaan om te kunnen ontsnappen aan het noodlot dat hen allen te wachten staat …

Traag, maar verontrustend

Aan het begin van Hereditary trekt de camera in één lang shot door een met zonlicht bestraald atelier. Overal staan poppenhuizen. De camera maakt een close-up van een mini-tienerslaapkamer. Opeens gaat de deur open en vader maakt zijn zoon verontrustend wakker. Het poppenhuis blijkt het huis waarin de film zich hoofdzakelijk afspeelt. Onwerkelijk, alsof de poppen in het poppenhuis de personages zijn die geen enkele controle hebben over hun lot. Het is meteen duidelijk dat er iets vreselijks staat te gebeuren, maar de climax lijkt ver weg. Heel traag maakt Hereditary vooral indruk als een gezinsdrama. Heel langzaamaan lijkt het gezin uiteen te vallen en belanden alle gezinsleden in een verwoestende draaikolk van verdriet, wantrouwen en satanisme. De close-ups van het getergde meisjesgezicht zijn net zo indrukwekkend als het onvermogen waarmee de personages elkaar bejegenen. En uiteindelijk is het de van ellende overlopende moeder die haar praatgroep over rouwverwerking inruilt voor seances. En zo haar gezin over de rand van de waanzin dreigt te duwen. Daarmee is de moeder ook degene die de film richting horror gidst. Maar is het daadwerkelijk wel allemaal haar schuld?

Zwarte magie

In de finale gaan alle remmen eindelijk los. Alle poorten naar de hel worden geopend, en hoe! Zonder enige horrorclichés zoals krakende trappen, een piepende deur, de altijd kruipende en gillende vrouw of de seriemoordenaar die maar niet dood wil gaan. De film zit vol occulte verwijzingen en vragen blijven onbeantwoord. En probeer ze maar eens van je af te schudden, de taferelen en onheilspellende scènes die je als kijker krijgt voorgeschoteld. Na het zien van Hereditary weet ik weer waarom ik van horror houd: echte goede horror laat mij confronteren met de angsten uit mijn jeugd.

Afschrikwekkend én mooi

Ik houd niet van bangmakerij, maar word toch wel graag bang gemaakt door een film. Iets wat rationeel niet te verklaren is en toch onder de huid kruipt zo angstig, daar geniet ik stiekem van. Zwarte magie en occulte wetenschappen fascineerden mij toen ik in mijn jeugd een boek van mijn vader las en later als gorehound naar Cult Videotheek Amsterdam ging, op zoek naar Exploitationfilms. In een goede horrorfilm zit een bepaalde vorm van schoonheid; de schoonheid van tragiek. Suggestiviteit is de kracht van een enge film, er wordt weinig uitgelegd en niet te veel prijsgegeven. Het camerawerk, de kleurtinten, geluiden en de sfeer geven het verhaal gestalte. Juist die elementen kunnen een horrorfilm wonderschoon en tegelijkertijd afschrikwekkend maken. Zozeer leef je mee, zozeer kruipen de personages onder de huid en zo onbevredigd voel je je na afloop. Meer vragen dan antwoorden. Hereditary zit vol menselijke tragiek en is lastig te doorgronden. Ik vind het een klein meesterwerk.

Engste film ooit? Dat niet, maar de film is op z’n minst verontrustend, onheilspellend en met vlagen eng. Hereditary blijft dagen in je hoofd zinderen, dat dan weer wel!