De Dirigent: bijzonder verhaal over vrouwelijke dirigent eindelijk verteld!

Afgelopen donderdag ging De Dirigent van regisseur Maria Peters in première. Het verhaal over de Nederlands-Amerikaanse Antonia Brico wiens ambitie het ongeveer honderd jaar geleden was om dirigent te worden. Van vrijdag 23 t/m woensdag 28 november te zien in het nieuwe filmhuis!

Voorpremière

Afgelopen woensdagavond bezocht ik de voorpremière van De Dirigent in het filmtheater Hilversum. Aan de lange rij waarin ik vooraf stond, moest ik na het zien van de film weer terugdenken: want voor de vrouwelijke topdirigent stond men destijds niet zomaar in de rij, had ik zojuist gezien. Je ziet nog steeds zelden vrouwelijke chef-dirigenten. Maar ze zijn er wel! Zo kreeg de New Yorkse Kariana Canellakis (36) in mei 2018 een vaste aanstelling als chef-dirigent bij het Nederlandse Radio Filharmonisch Orkest (RFO). Zij zal per 1 september 2019 voor tenminste vier jaar aan het orkest verbonden zijn.

Antonia Brico

De film gaat over Antonia Brico, een in Nederland geboren vrouw die met haar adoptieouders verhuist naar Amerika: Oakland, Californië. Bij hen heet ze Willy Wolters. Als ze later haar passie volgt om dirigent te worden en breekt met haar onmogelijke adoptieouders, neemt ze de naam van haar biologische ouders aan (ze is het kind van een alleenstaande moeder en een Italiaanse pianist). In de film zien we de jonge Willy (Christanne de Bruijn) die naast het zorgen voor een inkomen, probeert verder te komen in de muziek. Het lukt haar na veel tegenwerking orkestdirectie te gaan studeren in Berlijn en ze staat later als gastdirigente voor grote orkesten in Europa en Amerika.

De Dirigent

Hollywood

De film doet Hollywood-achtig aan. Sfeervolle beelden, kleuren en mooie decors gefilmd in studio’s en romantische verwikkelingen, zoals de verhouding met de rijke Frank Thomsen (Benjamin Wainwright). Ook zijn er ingewikkelde zaken. Zoals de verwikkelingen met haar adoptieouders en haar muzikale goede gay-vriend voor wie ze in de nachtclub werkt.

Recensies

In recensies van NRC en Volkskrant lees ik dat de extra verwikkelingen wat hun betreft afleiden van het krachtige verhaal. Maria Peters wordt verweten de film met teveel liefde te hebben gemaakt: te veel bijzaken zouden zijn uitgewerkt waardoor de hoofdzaak een beetje ondersneeuwt. NRC: “Net als bij haar film Sonny Boy haalt Maria Peters’ hang naar compleetheid de vaart er soms uit.” Volkskrant: “Bovendien dreigen al die bijzaken de interessante hoofdlijn onder te sneeuwen”.

Juiste film op het juiste moment

Toch zijn de recensenten het erover eens dat het een prima verhaal is om te vertellen in deze tijd. Volkskrant: “Want de sterkste scènes zijn die waarin Brico het ene na het andere obstakel overwint; de manier waarop zij als vrouw een voet tussen de deur weet te wurmen. Ze slaat handtastelijke mannen van zich af, blijft standvastig. Peters haalt met haar film zo niet alleen een interessante vrouw uit de vergetelheid, maar kiest in tijden van #MeToo en discussies over het glazen plafond een in de kern juiste film op het juiste moment.”

Nos.nl

Op Nos.nl lees ik de recensie van Jeroen Wielaert. Zijn artikel heeft als kop “Antonia Brico krijgt late eer met film ‘De Dirigent’”. Het artikel vertelt waarom Maria Peters de film over het leven van Antonia Brico wilde maken, de vrouwelijke dirigente (ook nog van Nederlandse komaf) die het zover wist te schoppen begin vorige eeuw. Ook Rex Brico, een volle neef van Antonia komt aan het woord in dit artikel: hij benadrukt haar sterke karakter waardoor ze zover heeft kunnen komen.

De Dirigent

#Metoo

Ook in het stuk van Jeroen Wielaert lees ik dat de film heel goed aansluit bij #Metoo. Hij schrijft dat de scene waarin Antonia haar vooraanstaande pianoleraar van zich afslaat en met hem breekt, al geschreven was voordat #Metoo in de media was losgebarsten.

Eleanor Roosevelt

Sommige elementen in de film zijn fictief, zoals de liefdesgeschiedenis met Frank. Wel echt gebeurd is dat Eleanor Roosevelt haar met haar invloedrijke positie heeft gesteund om een vrouwenorkest op te richten en op te treden. Een orkest vol vrouwen die anders nooit hun talent had kunnen gebruiken.

Geen vrouwenfilm

Met nadruk stelt Maria Peters dat De Dirigent geen vrouwenfilm is. Brico heeft daarvoor teveel tegenwerking gehad van vrouwen. Zij vonden muziek maken voor vrouwen niet vrouwelijk. “Dat heb ik willen voorkomen, ook omdat ze zelf zegt veel tegenwerking van vrouwen gehad te hebben. Ik las het ook in haar boeken. Men vond het er niet uitzien. Het was niet ladylike. Trombone blazen met bolle wangen, de cello tussen de benen, het zag er raar uit. Ik vond dat schokkend. Wat heeft dat er allemaal mee te maken? Ze maken muziek en daar gaat het om.”

Het nieuwe filmhuis

Van vrijdag 23 tot en met 28 november is De Dirigent te zien in het nieuwe filmhuis. Een film van 137 minuten met een hoofdrol én filmdebuut voor de 32-jarige Christanne de Bruijn, die alles kon, zelfs pianospelen!